ma 21 jan – ma 21 jan

Kasper van der Laan, Janneke de Bijl en Glodi Lugungu

DE VOLKSKRANT COMEDYTALENTEN 2019

Kies & Bestel >

Welke comedian of cabaretier breekt volgend jaar door bij het grote publiek? V, het kunst- en cultuurkatern van de Volkskrant, ging op zoek naar hét comedytalent voor 2019. Presentatie: Alex Ploeg

Vorig jaar werd deze categorie toegevoegd aan de jaarlijks terugkerende verkiezing van culturele talenten. En ook dit jaar hebben kenners, professionals uit het cabaretvak, een top 3 geselecteerd van comedians die het komend jaar gaan doorbreken.

Presentatie: comedytalent 2018 Alex Ploeg. Met een positief ontvangen première in De Kleine Komedie en moeiteloos uitverkochte voorstellingen heeft hij de voorspelling volledig waargemaakt.
 

Kasper van der Laan
Kasper heeft ‘originele grappen, een knappe timing en een niet direct grijpbare, wazige podiumpersoonlijkheid.’ (de Volkskrant). Micha Wertheim noemde hem ‘geniaal grappig.’ Geen wonder dat hij de publieksprijs van het Leids Cabaret Festival won.

Janneke de Bijl
Ze won de jury- én de publieksprijs van Cameretten. ‘Ze geeft vileine speldenprikjes aan zichzelf en haar omgeving’, schreef de Volkskrant. En ze beschouwt het leven zoals het echt is: onzinnig en ingewikkeld.

Glodi Lugungu
Op jonge leeftijd gevlucht uit Congo en opgegroeid in een gezin van 9 kinderen in Dommelen. Dit jaar won hij zowel de AKF Sonneveldprijs als de AKF publieksprijs. De jury roemde zijn ‘sterke en oergeestige verhalen’.

VOLKSKRANT – 28 December 2018

Kasper van der Laan is fan van zelfhulpboeken over productiviteit. Dat is te merken aan zijn aanpak als comedian: elke dag gaat hij ervoor zitten om grappen te schrijven en optredens terug te kijken. En elke dag wordt hij iets beter.
Elke morgen vertrekt komiek Kasper van der Laan (37) naar de Coffee Company bij hem om de hoek, waar hij van zichzelf voor 10 uur moet zijn, want als hij pas na tienen zijn to-do-manager opent kan hij de ochtend als verloren beschouwen. Wat hij daar dan achter zijn laptop zit te doen? ‘Ja, gewoon grapjes bedenken.’ Video’s van eerdere optredens terugkijken, voice-memo’s en notities met vage ideeën uitwerken tot stukjes. ‘Het is eigenlijk gewoon administratie doen’, zegt Van der Laan, die ooit bedrijfseconomie studeerde, zeven jaar als online redacteur werkte bij de NCRV en tegenwoordig dus leeft van de grap, maar nog steeds het type is dat op maandagavond in Excel grafiekjes maakt van zijn financiën.


Gewoonten in het dagelijks leven hebben zijn bijzondere aandacht. ‘Ik vind het leuk om bloot te leggen welke afspraken we met elkaar hebben gemaakt over hoe we ons moeten gedragen, de vaste maniertjes waarop we dingen doen, omdat we denken dat ze ons houvast geven.’ Hij vraagt zich graag af waarom in godsnaam, en of het niet anders kan. Neem zijn theorie om wc-papier te besparen die hij begin dit jaar ontvouwde op het Leids Cabaret Festival. In het kort: is een wc-papiertje schoon nadat je je billen ermee hebt afgeveegd, dan betekent dat dus eigenlijk dat je billen al schoon waren voordat je de laatste keer ging vegen. Durf je het erop te wagen, is de vraag.

‘Nooit meer normaal je billen kunnen afvegen, je wordt bedankt Kasper’, zei de jury, die lovend was over zijn ‘heel eigen logica die hij tot absurde proporties doorvoert’ maar hem – tot verrassing van de aanwezige recensenten – niet tot winnaar uitriep. De Volkskrant benoemde hem tot grote favoriet, met ‘een niet direct grijpbare, wazige podiumpersoonlijkheid, die voor veel humor zorgt’. Van der Laan bleek de lieveling van de zaal, dat wel. ‘Ik moet even schakelen, want ik baal een beetje’, stamelde hij bij het in ontvangst nemen van de publieksprijs.

De teleurstelling verdween snel, vertelt hij in comedycafé Toomler, het thuishonk van stand-upcollectief Comedytrain waarvan hij drie jaar geleden lid werd. Een paar weken na die finaleavond in de Leidse Schouwburg sloot hij zich aan bij het impresariaat van zijn keuze – er waren er meer die hem wilden inlijven. Nu bereidt hij zich voor op zijn eerste avondvullende voorstelling, die in november volgend jaar in première gaat in De Kleine Komedie. Vanaf het voorjaar speelt hij try-outs. Tot die tijd is hij veel te vinden in Toomler, zoals vanavond, bij het wekelijkse open podium waar talent wordt gescout.

Nee, cabaretier worden was geen jeugddroom van Kasper van der Laan. Hij zag weleens cabaretvoorstellingen, maar zelf cabaretier worden kwam tot zijn 30ste niet in hem op. ‘Ik had niet door dat dat ook een beroepskeuze was die je kon maken.’

Hij rondde om te beginnen een hbo-opleiding bedrijfseconomie af en woonde tot halverwege zijn twintiger jaren bij zijn ouders in Ommen. Een brave, passieve binnenvetter, zo omschrijft hij zichzelf als hij terugdenkt aan die periode. ‘Iemand die de dingen doet zoals hij denkt dat die van hem verwacht worden. Ik maakte niet zoveel mee. Ik zat graag achter mijn computer websites te bouwen. En op donderdagavond ging ik zwemmen met een vriend.’

Hij was slecht in zo’n beetje alle vakken, maar iets beter in wiskunde en economie. Vandaar bedrijfseconomie. ‘Daar kun je wel een goede baan in vinden’, zei zijn vader, politieagent. ‘Je moet je zaakjes goed op orde hebben, geen grote risico's nemen, huisje boompje beestje, daarmee ben ik opgegroeid.’

Tegen de tijd dat hij in zijn eentje naar Breda vertrok om Media & Entertainment Management te studeren, had hij al wel geconcludeerd dat het leven een stuk enerverender kon. ‘Ik dwong mezelf om actie te ondernemen en iets nieuws te doen, om maar aansluiting te zoeken en vrienden te maken. De studievereniging zocht een penningmeester. Dat was wel iets voor mij. Vanaf dat moment ging het eigenlijk heel makkelijk. Je moet jezelf in een nieuwe omgeving storten, ontdekte ik toen, dan komt de rest vanzelf wel.’

Uit die passieve grondhouding groeide een voorliefde voor zelfhulpboeken over productiviteit. ‘Ik ben fan van schrijver en oprichter van de Habits Academy James Clear en zijn opvattingen over gedragsverandering. Je moet niet zeggen dat je over drie maanden tien kilometer wilt rennen, maar dat je het type persoon wilt zijn die nooit een training mist en met jezelf afspreken dat je iedere week twee keer naar buiten gaat met hardloopkleding aan. Als je die gewoonte aanleert, rent je die 10 kilometer op een gegeven moment vanzelf.’ Anders gezegd: wie iets wil bereiken, zal zijn gedrag moeten veranderen.

Van der Laan: ‘Voor mij werkt het idee dat je gewoontes moet aannemen om in kleine stapjes iets te bereiken. Stand-up is toevallig precies dat: het heeft geen zin om meteen groot succes na te streven, je moet steeds opnieuw dat podium op gaan om telkens ietsje beter worden.’

Vlak voor zijn deelname aan het Leids Cabaret Festival deed hij een belangrijk inzicht op, vertelt hij, nadat hij regisseur Pieter Bouwman had gevraagd eens kritisch naar hem te kijken. ‘Hij brandde me helemaal af – op een lieve manier hoor. De essentie was: wat sta je daar nou de getapte jongen uit te hangen? Ik had allemaal absurde verhalen, maar liet steeds doorschemeren dat ik ook wel wist dat het gewoon grapjes waren die ik stond te vertellen. Dat kan er insluipen bij stand-up: als je korte blokjes speelt in een comedyclub is er minder noodzaak om jezelf echt te laten zien en te vertellen wat je vindt en denkt en waarom je het nou juist over deze dingen hebt, terwijl je in het theater interessant wordt als je mensen anderhalf uur lang kunt meenemen in je gedachtewereld.’

Zelf dacht hij lang na over deze vraag: waarom heb ik het eigenlijk over deze onderwerpen? ‘Want het materiaal zelf had ik al, ik moest op zoek naar waar het vandaan kwam.’ Zo openbaarde zich in Leiden een onbeholpen figuur die zich probeert vast te houden aan gewoonten, structuur en logica, in de hoop grip te krijgen op zijn bestaan, maar zodra hij die dingen gaat uitleggen komt-ie in de knoop. Zijn wij eigenlijk wel bij machte om de regie over onze eigen levens te voeren?

Eigenlijk is het gek dat het kwartje zo laat viel, qua wat hij op het podium van zichzelf laat zien, zegt Van der Laan nu. ‘Want het is zo logisch: ‘Ik bén die persoon natuurlijk, die gedachtes zijn van mij. Ik haal er lol uit om ze aan te dikken. En dan hoop ik dat de mensen in de zaal een deukje in hun vaste denkpatroon oplopen.’
Dat het enige tijd duurde voor hij zijn comedyaspiraties durfde na te streven, had alles met schroom te maken. ‘Je zult eerst het podium op moeten durven. Maar dat is het fijne aan die open avonden waar je als comedian begint: als je je eenmaal hebt aangemeld, moet je gewoon gaan.’

Hoe hij uit zijn schulp kroop, daar zal het waarschijnlijk ook over gaan in zijn voorstelling. ‘In plaats van je op te hangen aan alle zogenaamde zekerheden van de wereld, kun je zelfvertrouwen creëren door wél risico te nemen, en moedig en kwetsbaar te zijn.’ Leunt naar voren, richting het opname-apparaat: ‘Kasper kwam weer tot een inzicht. Mag ik hier een knipje van voor mijn eigen archief?’

Kasper van der Laan gaat in november in première in De Kleine Komedie.

2. Janneke de Bijl

‘Haar ‘niet zo gezellige’ levenshouding, waaronder veel gevoel schuil blijkt te gaan, leidt tot een lange stroom komische observaties’, schreef de Volkskrant toen Janneke de Bijl (36) in 2017 de jury- en publieksprijs won op cabaretfestival Cameretten. Een jaar eerder voegde ze zich bij Comedytrain, na een theateropleiding en een studie filosofie.

Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar meldde zich al voor een bundeling van de stukjes die ze schrijft op haar site en in het theaterseizoen 2019-2020 gaat haar debuut Zonder zin kan het ook in première. De afgelopen tijd speelde ze een paar keer een dubbelvoorstelling met Kasper van der Laan, die fan is van haar slimme, originele grappen. ‘Ze probeert het publiek nooit te pleasen. Die houding vind ik goed. Je moet overtuigd zijn van jezelf, niet bezig zijn met het overtuigen van anderen.’

Janneke speelt haar voorstelling in oktober 2019 in De Kleine Komedie

3. Glodi Lugungu

Nog een Comedytrain-collega: stand-upcomedian Glodi Lugungu (26) werd deze zomer aangenomen bij het gezelschap. Een paar maanden daarvoor was hij de dubbele winnaar op het Amsterdams Kleinkunst Festival, waar hij vertelde over zijn jeugd in het Brabantse Dommelen – hij was een peuter toen zijn ouders als politieke vluchtelingen uit Congo naar Nederland kwamen. De jury prees zijn ‘ontwapenende charme’ en ‘sterke en oergeestige verhalen’.

Hij steekt het publiek met gemak in zijn zak, ziet Kasper van der Laan. ‘Mensen vinden hem direct leuk, eigenlijk al voor hij iets heeft gezegd. Zijn snelle ontwikkeling is opvallend. Met zijn vrije spel is hij echt een natuurtalent. Bij mij duurde het lang voor ik mezelf een beetje relaxt over het podium kon bewegen. Die ontspannenheid heeft Glodi van zichzelf.
 

Delen op: Facebook Twitter

Cookies

We maken gebruik van cookies zodat u onze website prettiger kunt gebruiken. U kunt hierover meer lezen in ons privacystatement.

Privacystatement

X